Davamlı yorğunluğun endokrin səbəbləri arasında tiroid hormonlarının disbalansı, kortizol ritminin pozulması, insulin müqaviməti, qadın hormonlarının dalğalanması, həmçinin D vitamini, B12 və dəmir çatışmazlığı var. Yorğunluq aylarla davam edirsə, "stress" izahı ilə kifayətlənmək əvəzinə səbəbi laborator müayinə ilə araşdırmaq lazımdır.
Niyə "qan azlığı" izahı çox vaxt kifayət etmir?
Çox insan illərlə yorğunluq yaşayır və bunu ya qan azlığı, ya vitamin çatışmazlığı, ya da stress kimi qəbul edir. Bu səbəblərin hər biri real ola bilər — lakin onlar tək deyil və çox vaxt bir yerdə olur.
Endokrinologiyada yorğunluğun ən çox rast gəlinən səbəbləri
Tiroid hormonlarının disbalansı. Həm hipotireoz, həm də hipertireoz yorğunluq yaradır. Hipotireozda yavaşlama və yuxululuq, hipertireozda isə əzələ zəifliyi və tükənmə hissi olur.
Kortizol ritminin pozulması. Kortizol normalda səhər yüksək, axşam aşağı olur. Bu ritmin pozulması bədəni tükəndirə bilir.
İnsulin müqaviməti. Qan şəkəri normal görünsə belə, hüceyrələr enerjini lazımi şəkildə ala bilmir və yorğunluq yaranır. Xarakterik əlamət: yeməkdən sonra güclü yuxululuq.
Qadın hormonlarının dalğalanması. Estrogen-progesteron balansının pozulması enerji səviyyəsinə ciddi təsir edir.
Yuxu ritminin pozulması. Gecə yuxuya getmək çətinləşir, gündüz yorğunluq artır.
Vitamin və mineral çatışmazlıqları. D vitamini, B12 və dəmir çatışmazlığı yorğunluğun ən çox rast gəlinən səbəblərindəndir. Uzunmüddətli metformin qəbulu B12 çatışmazlığına səbəb ola bilər.
Diqqət: hormon normaya düşdü, amma yorğunluq davam edir
Praktikada rast gəlinən vəziyyət: xəstənin tiroid hormonları hədəfə çatır, lakin halsızlıq davam edir. Səbəb çox vaxt hipotireozun bərabərində gətirdiyi dəmir və digər mineral çatışmazlıqlarıdır. Bu, əlavə araşdırma tələb edir.
Nə etməli?
Yorğunluğunuz aylarla davam edirsə, gündəlik həyatınıza mane olursa və istirahətlə keçmirsə — səbəbi araşdırın. Özbaşına vitamin qəbuluna başlamayın: həm çatışmazlıq, həm də artıqlıq zərərlidir.
Tez-tez verilən suallar
Hansı analizlərə baxılmalıdır?
Bu, şikayətlərinizə və müayinə nəticələrinizə görə həkim tərəfindən müəyyən edilir. Ümumi olaraq tiroid funksiyası, qan şəkəri, tam qan sayı, dəmir göstəriciləri, B12 və D vitamini qiymətləndirilir.
Vitamin iynələri vurdursam keçərmi?
Səbəb müəyyən edilmədən aparılan "sistem" və vitamin müalicələri əsas problemi gizlədə bilər. Əvvəlcə səbəb aydınlaşdırılmalıdır.
Endocrine Society · American Thyroid Association · WHO
Bu saytdakı məlumat maarifləndirmə məqsədi daşıyır, fərdi diaqnoz və müalicə göstərişi deyil və həkim müayinəsini əvəz etmir. Təcili tibbi vəziyyətdə 103 nömrəsinə müraciət edin.
Şikayətiniz varsa müayinəni təxirə salmayın
Endokrin xəstəliklərin əksəriyyəti erkən mərhələdə aşkarlandıqda yaxşı idarə olunur.