Endokrinoloq qəbulu
Anamnez, fiziki müayinə və hədəflənmiş laborator qiymətləndirmə ilə tam endokrinoloji baxış.
ƏtraflıÇəki idarəetməsi və piylənmənin müalicəsi
Çəki artımının səbəbi araşdırılır; həyat tərzi, tibbi müalicə və lazım gəldikdə cərrahi yönləndirmə.
Qısa cavab
Çəki idarəetməsi çəki probleminin səbəbinin araşdırılması ilə başlayan tibbi xidmətdir. Piylənmə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı tərəfindən xəstəlik kimi tanınır və iradə problemi deyil. Onun kökündə genetik meyillik, hormonal pozğunluqlar, həyat tərzi, psixoloji amillər, yuxu rejimi və bağırsaq mikrobiotası dayana bilər. Müalicə də bu səbəblərə uyğun qurulur.
Kimə lazımdır?
- Bədən kütlə indeksi 25-dən yuxarı olanlar
- Dəfələrlə pəhriz saxlayıb nəticə ala bilməyənlər
- Çəki verib sonra geri alanlar (yo-yo effekti)
- İnsulin müqaviməti, prediabet və ya tip 2 diabeti olanlar
- Qaraciyər piylənməsi, yüksək xolesterin, yüksək təzyiq və ya yüksək sidik turşusu olanlar
- Polikistik yumurtalıq sindromu, aybaşı pozğunluğu və ya hamilə qala bilməmə problemi olanlar
- Bariatrik əməliyyat düşünənlər və ya əməliyyat sonrası təqibə ehtiyacı olanlar
- Çəki azlığı olanlar — bədən kütlə indeksi 18,5-dən aşağı olan xəstələr də bu qəbulun bir hissəsidir
Müalicə necə qurulur?
Səbəbin araşdırılması
Anamnez, fiziki müayinə və laborator qiymətləndirmə ilə çəki artımının arxasında hansı mexanizmin dayandığı aydınlaşdırılır: insulin müqaviməti, hipotireoz, kortizol artıqlığı, dərman təsiri, qidalanma və hərəkət vərdişləri, yuxu pozğunluğu.
Risk qiymətləndirməsi
Bədən kütlə indeksi, bel çevrəsi, qan şəkəri, lipid profili, qaraciyər fermentləri, arterial təzyiq ölçülür.
Müalicə variantlarının seçimi
Beynəlxalq praktikada üç istiqamət var: həyat tərzi dəyişikliyi; tibbi (medikamentoz) müalicə — yalnız göstəriş olduqda, həkim təyinatı və nəzarəti altında; bariatrik cərrahiyyə — ciddi göstəriş olduqda, cərrahla birgə qərar və əməliyyatdan sonrakı endokrinoloji təqiblə.
Təqib
Çəki, laborator göstəricilər və yanaşı xəstəliklərin gedişi müntəzəm izlənir. Hədəf yalnız tərəzidəki rəqəm deyil — qaraciyər fermentlərinin, qan şəkərinin, xolesterinin və arterial təzyiqin normallaşmasıdır.
Nə vəd edilmir
- Konkret kiloqram və konkret müddət vəd edilmir. Sürətli və aqressiv çəki itkisi geri qayıtma (yo-yo effekti) riskini artırır.
- Heç bir dərman "arıqlama dərmanı" kimi hər kəsə təyin olunmur. Bu qrup preparatların hər xəstəyə uyğun olmadığı hallar var; öd kisəsi xəstəliyi, keçirilmiş pankreatit, mədə-bağırsaq problemləri və digər vəziyyətlər seçimi məhdudlaşdırır.
Diqqət
Bu preparatlar həkim təyinatı olmadan istifadə edilə bilməz. İstənilən dərman xəstəyə uyğunluğundan və dozadan asılı olaraq dərman da ola bilər, zərər də.
Bu saytdakı məlumat maarifləndirmə məqsədi daşıyır, fərdi diaqnoz və müalicə göstərişi deyil və həkim müayinəsini əvəz etmir. Təcili tibbi vəziyyətdə 103 nömrəsinə müraciət edin.
Sual-Cavab
Tez-tez verilən suallar
Bədən kütlə indeksimi necə hesablayım?
Çəkinizi (kq) boyunuzun (metr) kvadratına bölün. 18,5-dən aşağı — çəki azlığı; 18,5–24,9 — normal; 25–29,9 — artıq çəki; 30 və yuxarı — piylənmə.
Pəhriz saxlayıram, amma çəki getmir. Səbəb nə ola bilər?
Ən çox rast gəlinən səbəblər insulin müqaviməti, hipotireoz, bəzi dərmanların təsiri, yuxu pozğunluğu və çox aqressiv kalori məhdudiyyətinin metabolizmi yavaşlatmasıdır. Bunlar laborator müayinə ilə araşdırılır.
Çəki verdikdən sonra niyə geri alıram?
Çəki itkisindən sonra aclıq hormonu (qrelin) yüksək, toxluq hormonu (leptin) isə aşağı qala bilir; həmçinin orqanizm daha yavaş metabolik sürətə uyğunlaşır. Buna görə çəki itkisi tədricən planlaşdırılır və verilən çəkinin saxlanması müalicənin ayrıca mərhələsi sayılır.
Çəki azlığı da müalicə olunurmu?
Bəli. Bədən kütlə indeksi 18,5-dən aşağı olduqda əvvəlcə səbəb araşdırılır — kəskin və ya xroniki xəstəlik, metabolizmin sürəti, irsiyyət, psixi-ruhi amillər. "Kökəlmə dərmanı" adı ilə satılan hormonal preparatlar nəzarətsiz qəbul edilməməlidir.
Digər istiqamətlər
Fəaliyyət istiqamətləri
Şəkərli diabetin idarə olunması
Diaqnozdan uzunmüddətli təqibə qədər: dərman seçimi, hədəf göstəricilər, ağırlaşmaların erkən aşkarlanması.
ƏtraflıQalxanabənzər vəzin ultrasəs müayinəsi
Qəbul zamanı həkim tərəfindən icra olunan tiroid USM-i.
ƏtraflıTiroid incə iynə aspirasion biopsiyası
Şübhəli düyünlərdə xoşxassəli/bədxassəli fərqinin dəqiqləşdirilməsi.
Ətraflı