Prolaktin beyində yerləşən hipofiz vəzindən ifraz olunan hormondur. Qadınlarda hamiləlik və süd vermə dövrünü idarə edir; kişilərdə isə testosteronun tənzimlənməsi, sperma istehsalı və immun sistemin fəaliyyəti ilə əlaqəlidir. Hamiləlik və laktasiya dövründə prolaktinin yüksək olması normaldır; bu dövrlərdən kənarda yüksək olması araşdırılmalıdır.
Qadınlarda əlamətlər
- Aybaşı tsiklinin pozulması və ya kəsilməsi
- Süd vəzindən axıntı
- Hamilə qala bilməmə
- Cinsi istəyin azalması
Prolaktin yüksəkliyi FSH və GnRH hormonlarını basqılayır, yumurta hüceyrəsinin inkişafını ləngidir və hamiləliyə mane ola bilir. Sonsuzluğun səbəblərindən biridir.
Kişilərdə əlamətlər
- Cinsi istəyin azalması (libido itkisi)
- Erektil disfunksiya
- Sonsuzluq — sperma istehsalının azalması ilə bağlı
- Ginekomastiya — döş toxumasının böyüməsi
- Sinədə həssaslıq, batma hissi və şişkinlik
- Baş ağrısı və görmə pozğunluğu
Səbəbləri nələr ola bilər?
- Hipofiz vəzinin şişləri (prolaktinoma)
- Bəzi dərmanların təsiri
- Hipotireoz
- Böyrək və qaraciyər xəstəlikləri
- Stress və analiz şəraitinin pozulması
Analiz verməzdən əvvəl hazırlıq — vacibdir
Prolaktin analizinin nəticəsi hazırlıq şərtlərindən ciddi şəkildə asılıdır. Yanlış hazırlıq süni yüksək nəticə verə bilər. Analizdən əvvəl:
- Gecə normal yatın
- Süd vəzinə toxunmayın
- Dar paltar geyinməyin
- Analizdən əvvəl çimməyin
- Cinsi əlaqədə olmayın
- Səhər yuxudan durduqdan 2 saat sonra, saat 10:00-a qədər qan verin
Bu şərtlər ümumi qaydadır; laboratoriyanın öz protokolu fərqli ola bilər — qan verməzdən əvvəl dəqiqləşdirin.
Diaqnoz və müalicə
Prolaktin səviyyəsi yüksək çıxdıqda təkrar analiz, tiroid funksiyasının yoxlanılması, qəbul edilən dərmanların nəzərdən keçirilməsi və göstəriş olduqda hipofiz vəzinin görüntüləmə müayinəsi aparılır. Müalicə səbəbə görə seçilir.
Bu saytdakı məlumat maarifləndirmə məqsədi daşıyır, fərdi diaqnoz və müalicə göstərişi deyil və həkim müayinəsini əvəz etmir. Təcili tibbi vəziyyətdə 103 nömrəsinə müraciət edin.
Tez-tez verilən suallar
Prolaktinim bir dəfə yüksək çıxıb — narahat olmalıyammı?
Bir dəfəlik yüksək nəticə hazırlıq şərtlərinin pozulması ilə əlaqəli ola bilər. Adətən analiz düzgün şəraitdə təkrarlanır.
Kişilərdə prolaktin yüksəkliyi olurmu?
Bəli. Kişilərdə də rast gəlinir və cinsi funksiya pozğunluğu, ginekomastiya və sonsuzluqla özünü göstərə bilər.